Die halve witte kool ligt al een week in de groentela en begint slap te worden. Met fermenteren maak je er zuurkool of kimchi van in plaats van gft-afval. Je hebt alleen zout, een schone pot en een paar weken geduld nodig. Volgens het Voedingscentrum is fermenteren van oudsher een manier om voedsel lang te bewaren.
Groente hoort bij wat Nederlanders thuis het meest weggooien. Volgens het Voedingscentrum belandde in 2025 gemiddeld 25,5 kilo vast voedsel per persoon in de rest- en gft-bak. Een pot zuurkool is daarmee een kleine stap tegen voedselverspilling, met groente die toch al in je koelkast lag.
Hoe fermenteren met zout en tijd werkt
Bij zuurkool doen melkzuurbacteriën het werk: ze zetten de suikers uit de kool om in melkzuur. Het zout trekt vocht uit de groente, zodat die onder haar eigen sap komt te staan. Ook geeft het zout de gewenste bacteriën voorrang op andere. Het Amerikaanse National Center for Home Food Preservation (NCHFP) raadt daarom af om op het zout te bezuinigen.
Door het melkzuur verzuurt de groente. In zo’n zure omgeving kan de botulismebacterie niet groeien. Helemaal zonder risico is het niet: gaat het fermenteren niet goed, dan kunnen er volgens het Voedingscentrum toch ziekmakende bacteriën ontstaan. Zelf ingemaakte groente noemt het Voedingscentrum een risico op botulisme. Bij producten die erg zuur worden, zoals zuurkool, is die kans klein.
Werk daarom schoon, met schone materialen en goed gewassen handen. Houd je precies aan het zout uit het recept en zorg dat de groente onder het vocht blijft, zodat ze goed verzuurt.
Over gefermenteerd eten lees je allerlei gezondheidsclaims, maar volgens het Voedingscentrum zijn veel daarvan niet goed onderzocht en niet bewezen. Wel zit er in gefermenteerde groente vaak veel zout.
Fermenteren werkt anders dan wecken. Bij wecken verhit je fruit in afgesloten potten (groente zelf wecken raadt het Voedingscentrum af), bij fermenteren blijft de groente rauw. En waar vacuüm bewaren de lucht weghaalt, verandert fermenteren de groente zelf.
Groenten fermenteren vraagt weinig spullen
Om groenten te fermenteren heb je meestal alles al in huis:
- een glazen pot, zoals een weckpot, of een bak van roestvrij staal, steengoed of geëmailleerd materiaal zonder schilfers
- zuiver zout zonder antiklontermiddel, want dat maakt de pekel troebel
- verse, stevige groente zonder rotte plekken
- een bordje met een gewicht, zoals een kleinere pot met water, om de groente onder het vocht te houden
- een schone doek om de pot af te dekken
Gebruik geen gerei van koper, messing, ijzer of zink. Ingelegde groente die met koper, messing of zink in aanraking kwam, eet je volgens het NCHFP niet meer.
Zuurkool maken van witte kool
In de kalender met seizoensgroenten staat witte kool onder meer in november en december. Dan heb je er snel meer van dan je opeet. Dit recept volgt de verhouding van het NCHFP: 3 eetlepels zout op ruim 2,2 kilo kool. Voor een kool van ongeveer 1 kilo komt dat neer op 1,3 eetlepel.
- Haal de buitenste bladeren van de kool, spoel hem af onder koud water en laat hem uitlekken.
- Snijd de kool in vieren, haal de harde kern eruit en snijd hem in dunne reepjes.
- Doe de kool in een kom, strooi het zout erover en kneed alles met schone handen door elkaar tot er vocht uit de kool komt.
- Druk de kool stevig aan in de pot, tot het vocht erboven staat. Laat bovenin ruimte over.
- Staat er te weinig vocht op de kool, maak dan pekel: kook 1 liter water met ruim anderhalve eetlepel zout, laat het helemaal afkoelen en giet het erbij.
- Leg het bordje met het gewicht op de kool zodat alles onder het vocht blijft. Dek de pot af met een schone doek.
- Zet de pot op een plek van 21 tot 24 graden. Dan is de zuurkool in 3 tot 4 weken klaar; bij 16 tot 18 graden duurt het 5 tot 6 weken. Onder de 16 graden fermenteert de kool mogelijk niet, boven de 24 graden kan hij zacht worden.
- Kijk twee tot drie keer per week en schep een vlies van het vocht af als dat er ligt. Borrelt de pot niet meer, dan is de zuurkool klaar.
- Bewaar de zuurkool goed afgesloten in de koelkast. Daar blijft hij nog maanden goed.
Kimchi maken met Chinese kool
Kimchi is Koreaanse gezouten en gefermenteerde kool in een marinade van chilipeper, knoflook en vissaus. Dit basisrecept voor ongeveer 700 milliliter kimchi komt van Korea.net, de officiële website van Zuid-Korea. Je hebt nodig:
- een halve Chinese kool en 1 eetlepel grof zout
- 2 stukjes gedroogd zeewier (kombu)
- 3 eetlepels gochugaru (Koreaans chilipoeder)
- 2 eetlepels vissaus en 1 eetlepel geplette knoflook
- een halve theelepel suiker
- 3 lente-uitjes, een halve ui en een kwart witte rettich
- Snijd de halve kool nog een keer doormidden en daarna in plakken.
- Doe de kool in een kom, strooi het zout erover en laat hem 30 minuten staan. Draai de kool om en wacht nog eens 30 minuten.
- Spoel de kool af en laat hem voorzichtig uitlekken in een vergiet.
- Breng 200 milliliter water met het zeewier aan de kook, laat het 5 minuten koken en daarna afkoelen.
- Snijd de rettich, de lente-uitjes en de ui in dunne reepjes.
- Roer de gochugaru, vissaus, knoflook, suiker en rettich met 100 milliliter van de zeewierbouillon door elkaar tot een pasta.
- Meng de kool met de lente-uitjes en de ui, voeg de pasta toe en schep alles goed om.
- Eet de kimchi meteen of laat hem twee dagen fermenteren. Daarna blijft hij in een luchtdichte pot in de koelkast tot twee weken goed.
Zuurkool en kimchi gebruik je daarna in je eigen maaltijden, bijvoorbeeld bij een van de duurzame recepten op deze site.
Herkennen of het fermenteren goed gaat
Tijdens het fermenteren borrelt de pot. Dat hoort erbij. Een dun vlies op het vocht komt ook vaak voor. Volgens het NCHFP zijn dat wilde gisten en bacteriën die van het zuur leven. Schep het weg zodra je het ziet; laat je het liggen, dan wordt de pekel minder zuur. Ook een wit bezinksel onderin de pot is normaal: dat maken de bacteriën zelf.
Wordt de groente zacht of slijmerig, dan was de pekel te zwak, stond de pot te warm of lag de groente niet onder het vocht. Is er ook bederf te zien of te ruiken, eet de groente dan niet.
Schimmel is iets anders. Schimmels kunnen veel beter tegen zuur dan bacteriën, schrijft het Voedingscentrum, en ze zitten vaak onzichtbaar dieper in het product. Schep schimmel dus niet af, maar gooi de hele pot weg. Twijfel je of je een vlies of schimmel ziet, behandel het dan als schimmel.
Wanneer je een pot weggooit
Gooi de pot weg als:
- er schimmel op of in de groente zit, ook als het maar een plekje lijkt
- de groente zacht of slijmerig is en er bederf te zien of te ruiken is
- de groente in een pan of pot van koper, messing of zink heeft gezeten



